وعسل جهة أو رام صلبه وفرزجهء أو با عسل بعد از ظهر معين حمل وبا زعفران منقى ومصلح رحم وسعوط أو جهة صرع وشقيقه وطلاى أو با عسل در حمام جهة درد پشت زن زائيده ورفع رياح نفاس مجرب ومصدع ومصلحش گلاب وگويند مضر جگر است ومصلح أو صمغ عربى وقدر شربتش تا سه درهم ويدلش جوز بو است بسد بثخفيف سين اسم خيرى احمر است وبسين مشدده بلغة هندى اسم مرجانست وبه فارسي بيخ مرجان وبه عربى مرجان را قرول نيز نامند وأو معرب از قرواليون يونانيست وبيخ مرجان را به عربى نشف نامند وآنسنكيست با قوه نباتيه واز قعر دريا ميرويد وريشهء أو سفيد است وهر چند بلندتر مىشود سرخ تر مىگردد وشاخهاى أو مرجانست وبيخ أو سفيد وسرخ وسياه نيز مىباشد وسياه قوىتر وسفيد أو ضعف است وبهترين سرخ أو آنست كه صاف وكم سوراخ وصلب وبيريل باشد در أول سرد ودر دويم خشگ ومفرح وقابض ومجفف وقاطع نزف الدم ومحلل خونيكه در دل منجمد شده خصوصا محرق أو جهة وسواس وجنون وخفقان وصرع وضعف معده وفساد اشتها ونفث الدم واسهال وموى وسنگ مثانه وكرده وسپرز وبواسير ونيم مثقال أو كه با نصف أو صمغ عربى وبا سفيده تخم مرغ سرشته باشند با آب سرد نوشيدن جهة قطع نزف الدم باطني مجربست خصوصا سوختهء أو ومحرق مغسول نوع سياه أو بغايت مقوى دل ودر ور بسد جهة برون گوشت زيا وزخمها ورافع آثار آن ومحرق أو جهة نزف الدم ظاهري وتقويه دندان وزايل كردن زردى بن دندان وبثورات چشم وتقويه باصره ودمعه وجرب وبياض وسلاق وقطورا وبا روغن بلسان جهة ثقل سامعه وكرى نافع وامين الدولة گويد كه سه روز هر روز چهار وانگ آن را با سكنجبين بنوشند البتة رفع ورم وشدهء سپرز مىكند ومضر كرده ومورث تهوع ومصلحش كتيرا وبدلش جهة حبس خون دم الأخوين بوزنش وقدر شربتش تا يك مثقال وأولى استعمال محرق اوست در جميع مذكورات ومحلول أو را در رفع جذام مجرب دانسته‌اند واز خواص اوست كه چون طلا ونقره را از هريك بقدر بسد درهم گداخته انگشترى يانكين دانى ترتيب دهند وليد را در آن نصب كنند وقمر وشسم در حد اتحاد خود مقارنه باز زهره داشته باشند باخود نگاهدارند درحال صرع قطع شود ودارندهء أو را هرگز غمى نرسد واز چشم بد أيمن باشد بستان افروز لغة فارسيت وبه عربى جق بستاني گويند وبه فارسي تاج خروس وكل حلوا نيز نامند واو غير حماحم است كه جو نبطي باشد چه حمام وابركش عريض وألوان ونبات أو قويتر وبزرگتر وم كل مىباشد وبستان افروز را برگش سبز وزيره وپر گل وگلش سرخ مايل به بنفشى وپى رايحه وتخمش ريزه وبراق وسياه است در دويم سرد وخشك وقابض ورادع وآب أو با جلاب وسكنجبين جهة حرارت معده وجگر وسدهء سپرز ورفع سميت خالق التمر نافع وجرم أو ثقيل ومصلحش سكنجبين وقدر شربتش از آب أو تا يك أو قيه ونيم وبدلش حمام وتخمش جهة اسهال نايب مناسب تخم با رشگ است وچون كوبيده در يكرطل شير خيسانيده شب در مهتاب گذاتشه بنوشند وسه روز به دستور وزيادة بر آن مداومت كند جهة حرقه البول وبول الدم مجربست وقدر شربتش دو مثقال است بسر غورهء خرماست كه زرد ومايل به شيرينى شده باشد ومراتب هتگانهء خرما در تمر مذكور است وبسر مرتبهء چهارم است وأول مرتبهء حرارت وهر چند شيرين‌تر شود گرم‌تر گردد در أول كرم ودر دويم خشگ وقابض ومقوى معده وحرارت غريزي وجهة رفع بواسير ونفث الدم وخائيدن أو جهة تقوية لثه نافع ومسدود دير هضم ومولد خلط خام ونفخ ومصلحش سكنجبين وأنار ترش شيرين ومضر سينه وشش ومصلحش خشخشاش است ورت بسر در خراج مثل أو جهة قى واسهال وضعف معده نافع ونبيذ أو مسكر وقابض ومقوى معده وامعا است بستيباج به فارسي خلال مكة وبه عربى سدى نامند نباتيست خاردار وبرگش با خشونت وريزه وگلش سفيد وازرق وشاخها به قدر شبرى از يك بيخ مىرويد وباريك وآن را خلال مىكنند وبر سر هر شاخى چترى مثل قبه وخشن وتخمش شبيه بنانخواه وطعمش تند وأو را وحشيزك نامند گياه أو در أول دويم گرم وخشك وبا اندك عطريهء وخلال كردن أو جهة تقويه دندان نافع وطلاى آب أو محلل أو رام وجلوس در طبيخ أو مصلح حال رحم ومدر بول وتخمش در آخر دويم گرم وخشك وصد عدد أو كشندهء اقسام كرم معده وامعأ ومجرب وأو را به فارسي درمنهء تركى گويند ومفتح سدهء جگر ومدر بول وجهة سعال وفواق ورياح ومغص وحصاة وضماد مطبوخ أو در روغن زيتون جهة فالج واستسقاء ودرد مفاصل نافع ومضر ريه ومصلحش كشنيز است ومضمضه بطيح أو مسكن در دندان ومضر سر ومصحلش تر مس وقدر شربتش تا دو مثقال است وبدلش شيخ ارمنى بسيح كندر است بسيله بلغة مصر نوعي از جلبانست واو خلر بريست در غاية تخلى بسباسا حرمل عربيست بسيلا بصل است بسقيس بيونانى نفس است بسقيا شاهترج است بسور ويون بيونانى نوع ثقيل توتياى مصنوع است پستان به فارسي اسم ضرع است پسته به فارسي فستق است وهندي پستى گويند بشام درختيست حجازي ودر مصر وعراق نيز مىباشد ودر اين أوان تخم أو را بجاى حب بلسان استعمال نمايند وثمر دار أو به قدر درخت توت سفيد وبيثمر از آن كوچكتر است برلش مثل صعتر وبا رطوبت چسبنده وبا شيرينى وگلش زرد وتخمش شبيه يكبابه وبيمزه وثمرش مثل خوشه ودراز ودانهاى أو مايل بزردى واز بعضي سرخ واز بعضي طولانى مثل حب صنوبر وچون جزوى از آن قطع نمايند از آن آب سفيد تراوش كند وبعد از خشك شدن مايل بسرخى كرد وبهترين اجزاى أو دمعهء اوست ومسواك چوب أو مقوى لثهد ورافع بدبوئى دهانست